ପରିଚୟ
ଦଶହରା, ଯାହାକୁ ବିଜୟାଦଶମୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଭାରତରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ। ଏହା ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲର, ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଧର୍ମର ଏବଂ ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ସତ୍ୟର ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପର୍ବର ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।
ଭାରତର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦଶହରା ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ସମାପ୍ତି ସୂଚାଏ। ଏହି ପର୍ବ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ: ରାମାୟଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ରାବଣ ଉପରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିଜୟ ଏବଂ ମହିଷାସୁର ଉପରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟ।
ଭାରତର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ୨୦୨୬ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୦, ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଦଶହରା ବା ବିଜୟାଦଶମୀ ପାଳିତ ହେବ। ତେବେ କେତେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରାରେ ତାରିଖ ଓ ପୂଜାର ସମୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପଞ୍ଜିକା ଦେଖିନେବା ଭଲ।
ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, ଦଶହରା ଆମକୁ ନିଜ କର୍ମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ, ନକାରାତ୍ମକ ଗୁଣକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଏବଂ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।
ଦଶହରା କ’ଣ?
ଦଶହରା ସାଧାରଣତଃ ଲଙ୍କାର ଦଶମୁଣ୍ଡିଆ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିଜୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପର୍ବକୁ ବିଜୟାଦଶମୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନକୁ ବିଜୟ ଓ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ଭାରତର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ନଅ ରାତି ପରେ ଦଶହରା ପାଳନ କରାଯାଏ। କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାମାୟଣ କଥା ଓ ରାବଣ ଦହନକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟ ଓ ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ସମାପ୍ତି ଉତ୍ସବ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ରୀତିନୀତି ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା ଏକ: ଶେଷରେ ଭଲ ଓ ଧର୍ମର ହିଁ ଜୟ ହୁଏ।
ଦଶହରାର ଇତିହାସ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ
୧. ରାବଣ ଉପରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିଜୟ
ରାମାୟଣ ଅନୁସାରେ, ରାବଣ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ହନୁମାନ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାନର ସେନାର ସହାୟତାରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ରାମଙ୍କ ସେନା ଓ ରାବଣଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଶେଷରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଦଶହରା ସମୟରେ ରାମଲୀଳା, ଭକ୍ତିମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦହନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ବିଜୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଏହି କଥା ସାହସ, ଭକ୍ତି, ବିନମ୍ରତା ଓ ଧର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ମନେ ପକାଏ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ବିନମ୍ରତା ଏବଂ ନୈତିକ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଏହା ଶିଖାଏ। ଅହଂକାର ଓ ଅନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମଣିଷର ପତନର କାରଣ ହୋଇପାରେ।
୨. ମହିଷାସୁର ଉପରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟ
ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଦୈବୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁର ମହିଷାସୁର ଉପରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟକୁ ଦଶହରା ସ୍ମରଣ କରାଏ।
ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜର ଦୈବୀ ଶକ୍ତି ଏକତ୍ର କରି ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ କରାଇଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମା’ ମହିଷାସୁର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ତାକୁ ବଧ କଲେ।
ତାଙ୍କ ବିଜୟ ବିନାଶକାରୀ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଦୈବୀ ଶକ୍ତିର ବିଜୟକୁ ସୂଚାଏ। ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ଶକ୍ତି ବୋଲି ବଳ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ସୃଷ୍ଟି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଦୈବୀ ସ୍ତ୍ରୀଶକ୍ତିକୁ ବୁଝାଏ।
ଏହି ପରମ୍ପରା ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠି ବିଜୟାଦଶମୀ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଓ ଦେବୀ ଉପାସନା ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ।
ଦଶହରା କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଦଶହରା ଏହାର ଧାର୍ମିକ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲର ବିଜୟ: ଏହି ପର୍ବ ରାବଣଙ୍କ ପରାଜୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ପରମ୍ପରାରେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପରାଜୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ।
ଧର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କଥା ଧର୍ମ, ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ନୈତିକ ଆଚରଣ ପାଳନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।
ଦୈବୀ ଶକ୍ତିର ବିଜୟ: ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଜୟ ବିନାଶକାରୀ ଶକ୍ତି ଉପରେ ସତ୍ୟ ଓ ଦୈବୀ ସୁରକ୍ଷାର ଜୟକୁ ସୂଚାଏ।
ନକାରାତ୍ମକ ଗୁଣକୁ ଜୟ କରିବା: କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଅହଂକାର, ଈର୍ଷା ଓ ଅସତତା ଭଳି ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଏହି ପର୍ବ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।
ନୂଆ ଆରମ୍ଭ: ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଜୟାଦଶମୀକୁ ଶିକ୍ଷା, କଳା ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଶୁଭ ଦିନ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦଶହରା କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଭାରତର ବିବିଧ ପରମ୍ପରା ଯୋଗୁଁ ଦଶହରା ନାନା ରୂପରେ ପାଳିତ ହୁଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଓ ବିଜୟାଦଶମୀ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସବମୁଖର ପରିବେଶରେ ପାଳିତ ହୁଏ। ପୂଜା ମଣ୍ଡପରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ବିସର୍ଜନ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ।
ଉତ୍ତର ଭାରତ: ରାମଲୀଳା ଓ ରାବଣ ଦହନ
ଉତ୍ତର ଭାରତର ବହୁ ସହର ଓ ନଗରରେ ରାମଲୀଳା ମାଧ୍ୟମରେ ରାମାୟଣର ଘଟଣା ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନ ସାଧାରଣତଃ ରାବଣଙ୍କ ପରାଜୟ ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ଦଶହରା ଦିନ ସାର୍ବଜନୀନ ଉତ୍ସବରେ ରାବଣଙ୍କ ଏବଂ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମେଘନାଦଙ୍କ ବିଶାଳ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦହନ କରାଯାଏ। ଏହି ରୀତି ମନ୍ଦର ବିନାଶ ଓ ଧର୍ମର ବିଜୟକୁ ସୂଚାଏ।
ପରିବାର ସଦସ୍ୟମାନେ ନାଟକ ଦେଖିବାକୁ, ମେଳାକୁ ଯିବାକୁ ଏବଂ ସମାଜର ଉତ୍ସବରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ: ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ସମାପ୍ତି
ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗରେ ବିଜୟାଦଶମୀ ବର୍ଣ୍ଣାଢ୍ୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଉତ୍ସବର ସମାପ୍ତି ସୂଚାଏ।
ଭକ୍ତମାନେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ବିଦାୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। ମା’ଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଜଳରେ ବିସର୍ଜନ କରିବା ରୀତିକୁ ବିସର୍ଜନ କୁହାଯାଏ। ଏହାକୁ ମା’ଙ୍କ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଧାମକୁ ଫେରିବାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ଭକ୍ତି, ସଂଗୀତ, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ପରବର୍ଷ ମା’ଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱାଗତ କରିବାର ଆଶାରେ ଏହି ସମୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ।
କର୍ଣ୍ଣାଟକ: ମୈସୁରୁ ଦଶହରା
ମୈସୁରୁ ଦଶହରା କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉତ୍ସବ। ରାଜକୀୟ ପରମ୍ପରା, ଆଲୋକମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ ମୈସୁରୁ ପ୍ରାସାଦ, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଏହି ଉତ୍ସବର ବିଶେଷତ୍ୱ।
ଏହି ପର୍ବ ଭକ୍ତିକୁ ଅଞ୍ଚଳର ସମୃଦ୍ଧ ରାଜକୀୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ିଥାଏ।
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ: କୁଲ୍ଲୁ ଦଶହରା
ସ୍ଥାନୀୟ ଦେବଦେବୀ, ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଓ ଧାର୍ମିକ ସମାବେଶ ସହିତ ନିଜସ୍ୱ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ କୁଲ୍ଲୁ ଦଶହରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ବିଜୟାଦଶମୀ ସମୟରେ ଏହି ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ କେତେ ଦିନ ଧରି ଚାଲେ। ଏହା ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଦଶହରା ଉତ୍ସବ ତୁଳନାରେ କୁଲ୍ଲୁ ଦଶହରାର ଢଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ।
ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ତେଲେଙ୍ଗାନା
ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ଦଶହରା ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଉପାସନା ସହିତ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଭକ୍ତମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ବିଶେଷ ପୂଜାରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
ବିଜୟୱାଡ଼ାର କନକ ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର ନବରାତ୍ରି ଓ ବିଜୟାଦଶମୀ ଉତ୍ସବର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର।
ଏହି ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଏକ ହିଁ ପର୍ବ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥା, ରୀତି ଓ ଭକ୍ତିର ମାଧ୍ୟମରେ କିପରି ପାଳିତ ହୁଏ।
ଦଶହରା ପୂଜା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି
ଦଶହରା ଓ ବିଜୟାଦଶମୀ ଦିନର ରୀତିନୀତି ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରା, ପାରିବାରିକ ପ୍ରଥା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଧାର୍ମିକ ଆଚରଣ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ସାଧାରଣ କେତେକ ରୀତି:
- ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ, ମା’ ଦୁର୍ଗା କିମ୍ବା ପରିବାରର କୁଳଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା।
- ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ଭକ୍ତିମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବା।
- ରାମାୟଣର ଅଂଶ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା।
- ପାରମ୍ପରିକ ପୂଜା କରି ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିବା।
- ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆୟୁଧ ପୂଜା ପାଳନ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ପୁସ୍ତକ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କାମ ଓ ଶିକ୍ଷା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା।
- ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା କଳା ଅଭ୍ୟାସର ଆରମ୍ଭ କରିବା।
ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଆୟୁଧ ପୂଜା ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହାର ତାରିଖ ଓ ପଦ୍ଧତି ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୀତି ପାଳନ କରିବା ସମୟରେ ନିଜ ପରିବାର କିମ୍ବା ସମାଜର ପ୍ରଥା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶହରାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାର୍ତ୍ତା
ଦଶହରା କେବଳ ହିନ୍ଦୁ ମହାକାବ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଘଟଣାର ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ। ଏହା ଆତ୍ମଚିନ୍ତନର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଦିଏ।
ରାବଣଙ୍କୁ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଓ କର୍ମ ହିଁ ତାଙ୍କ ପତନର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ଜ୍ଞାନ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ କ୍ଷମତା ସହିତ ବିନମ୍ରତା ଏବଂ ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ତାଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଏ।
ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ଧର୍ମ, ସାହସ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଆଦର୍ଶ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ମା’ ଦୁର୍ଗା ଶକ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିନାଶକାରୀ ଶକ୍ତିକୁ ପରାସ୍ତ କରିବାର କ୍ଷମତାର ପ୍ରତୀକ।
ତେଣୁ ରାବଣ ଦହନକୁ ନିଜ ଭିତରର ନକାରାତ୍ମକ ଗୁଣକୁ ଜୟ କରିବାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିହେବ।
କେବଳ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁର ପରାଜୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ନ ଦେଇ, ସଚ୍ଚୋଟତା, କରୁଣା, ଆତ୍ମସଂଯମ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଗଢ଼ିବାକୁ ଦଶହରା ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।
ଘରେ ଦଶହରା କିପରି ପାଳନ କରିବେ?
ସରଳ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାୟରେ ଦଶହରା ପାଳନ କରାଯାଇପାରେ:
- ଆପଣଙ୍କ କୁଳଦେବତା କିମ୍ବା ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହିତ ଦିନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ।
- ରାମାୟଣର ଏକ ଅଂଶ ପଢ଼ନ୍ତୁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରବଚନ ଶୁଣନ୍ତୁ।
- ପାରିବାରିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ, ଫଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
- ଆପଣ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ କିଛି ସମୟ ରଖନ୍ତୁ।
- ଖାଦ୍ୟ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ, ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପରିବାର ଓ ସମାଜ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ।
- ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ କିମ୍ବା ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଭକ୍ତିଭାବରେ ପର୍ବ ପାଳନ କରିବା ସହିତ ଏହାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଏହି ରୀତିନୀତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ଦଶହରା ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
୧. ୨୦୨୬ରେ ଦଶହରା କେବେ?
ଭାରତର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦଶହରା ବା ବିଜୟାଦଶମୀ ୨୦୨୬ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୦, ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ପାଳିତ ହେବ। କେତେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରମ୍ପରାରେ ତାରିଖ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ସଠିକ୍ ତିଥି ଓ ପୂଜା ସମୟ ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଜିକା ଦେଖନ୍ତୁ।
୨. ଦଶହରାକୁ ବିଜୟାଦଶମୀ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?
ବିଜୟାଦଶମୀ ନାମ ବିଜୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ଏବଂ ମା’ ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଭଳି ପରମ୍ପରା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଦିନ ଭଲର ବିଜୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଏ।
୩. ଦଶହରା ଦିନ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି କାହିଁକି ଦହନ କରାଯାଏ?
ଭାରତର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାମାୟଣରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ରାବଣ ଉପରେ ବିଜୟକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦହନ କରାଯାଏ। ଏହା ମନ୍ଦର ପରାଜୟ ଏବଂ ଧର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସୂଚାଏ।
୪. ନବରାତ୍ରି ଓ ଦଶହରା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ?
ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଉପାସନା ଓ ଭକ୍ତିମୂଳକ ରୀତି ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ନଅ ରାତିର ପର୍ବ। ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦଶହରା ବା ବିଜୟାଦଶମୀ ଏହି ଉତ୍ସବର ସମାପ୍ତି ସୂଚାଏ।
୫. ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ମା’ ଦୁର୍ଗା ଉଭୟେ କ’ଣ ମନ୍ଦକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ?
ବିଭିନ୍ନ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ରାବଣଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମା’ ଦୁର୍ଗା ମହିଷାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ବିଜୟ ଦଶହରା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏବଂ ମନ୍ଦ ଉପରେ ଭଲର ବିଜୟର ବାର୍ତ୍ତା ଦିଅନ୍ତି।
୬. ଦଶହରାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାର୍ତ୍ତା କ’ଣ?
ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲିବା, ବିନମ୍ରତା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା, ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଜୟ କରିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ପକ୍ଷରେ ଠିଆ ହେବା ଦଶହରାର ମୁଖ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା।
୭. ସମଗ୍ର ଭାରତରେ କ’ଣ ଦଶହରା ପାଳନ କରାଯାଏ?
ହଁ। ଭାରତର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦଶହରା ପାଳନ କରାଯାଏ, ତେବେ ରୀତିନୀତି ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ। ରାମଲୀଳା ଓ ରାବଣ ଦହନ, ଦୁର୍ଗାପୂଜାର ସମାପ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠାନ, ମୈସୁରୁ ଦଶହରା ଏବଂ କୁଲ୍ଲୁ ଦଶହରା ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସବ।
ଉପସଂହାର
ଦଶହରା ଭକ୍ତି, ସାହସ, ଆଶା ଓ ଧର୍ମର ଚିରନ୍ତନ ବିଜୟର ପର୍ବ। ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ କଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ମନେ ପକାଏ ଯେ ଅହଂକାର, ଅନ୍ୟାୟ ଓ ବିନାଶକାରୀ ଆଚରଣକୁ କେବେ ବି ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାର୍ଥନା, ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ପରିବାରମାନେ ଏକତ୍ର ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସତ୍ୟ, କରୁଣା ଓ ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତି ଆମର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ନୂଆ କରି ଦୃଢ଼ କରିହେବ।
ଏହି ବିଜୟାଦଶମୀ ଆମକୁ ନକାରାତ୍ମକତାକୁ ଜୟ କରିବାକୁ, ଧର୍ମକୁ ଉଚ୍ଚରେ ରଖିବାକୁ ଏବଂ ଜୀବନରେ ଅଧିକ ଭଲପଣ ଆଣିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଶହରା ୨୦୨୬ର ହାର୍ଦ୍ଦିକ ଶୁଭେଚ୍ଛା!