କରୱା ଚୌଥ ୨୦୨୬ କେବେ?
କରୱା ଚୌଥ ହେଉଛି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରତ, ଯାହାକୁ ବିଶେଷକରି ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁସ୍ଥତା ଓ ସୁଖମୟ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ପାଳନ କରନ୍ତି।
କରୱା ଚୌଥ ୨୦୨୬ ଗୁରୁବାର, ୨୯ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ରେ ପାଳନ କରାଯିବ।
ଏହି ଦିନ ମହିଳାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ସର୍ଗୀ ଗ୍ରହଣ କରି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ପରେ ଭଗବାନ ଶିବ, ମାତା ପାର୍ବତୀ, ଭଗବାନ ଗଣେଶ ଓ କରୱା ମାତାଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି। ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦର୍ଶନ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରତ ସମାପନ କରନ୍ତି।
ପୂଜା ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟ ସହର ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ସମୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
କରୱା ଚୌଥର ମହତ୍ତ୍ୱ
କରୱା ଚୌଥ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ପ୍ରେମ, ସମର୍ପଣ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପାରିବାରିକ ମଙ୍ଗଳର ପ୍ରତୀକ।
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ମହିଳାମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ନିର୍ଜଳା କିମ୍ବା ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି। ଦିନରେ ପୂଜା, କଥା ଶ୍ରବଣ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜା ଏହି ପର୍ବର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ।
ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ବ୍ରତର ପରମ୍ପରା ଓ ପୂଜା ପଦ୍ଧତିରେ କିଛି ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି।
କରୱା ଚୌଥ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ
ପୂଜା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାମଗ୍ରୀ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ:
- କରୱା ବା ମାଟିର କଳସ
- ଜଳ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ପାତ୍ର
- ଦୀପ, ତେଲ ବା ଘିଅ ଓ ସଳିତା
- ଧୂପ ଓ ଅଗରବତୀ
- ରୋଲି ବା କୁଙ୍କୁମ, ହଳଦୀ ଓ ଚାଉଳ
- ଫୁଲ ଓ ଫଳ
- ମିଠା ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ପୂଜା ଥାଳି ଓ ଛଣା
- ମାତା ପାର୍ବତୀ ଓ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଚିତ୍ର ବା ପ୍ରତିମା
- କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କଥା ପୁସ୍ତକ
ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ କରିପାରିବେ।
କରୱା ଚୌଥ ସଙ୍କଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ର
ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବ୍ରତ ପାଳନର ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଆଯାଏ। ପ୍ରଚଳିତ ସଙ୍କଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରଟି ହେଉଛି:
मम सुखसौभाग्य पुत्रपौत्रादि सुस्थिर श्री प्राप्तये करक चतुर्थी व्रतमहं करिष्ये।
ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଭାବାର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ, ପରିବାରର ସୁଖ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ କରକ ଚତୁର୍ଥୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଛି।
ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମୟରେ ନିଜ ପରମ୍ପରା ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
ମାତା ପାର୍ବତୀ ପୂଜା ମନ୍ତ୍ର
କରୱା ଚୌଥ ଦିନ ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ମଙ୍ଗଳର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ।
नमः शिवायै शर्वाण्यै सौभाग्यं संतति शुभाम्। प्रयच्छ भक्तियुक्तानां नारीणां हरवल्लभे॥
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ମାତା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସୌଭାଗ୍ୟ, ଶୁଭ ସନ୍ତାନ ଓ ପାରିବାରିକ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।
କରୱା ଦାନ ମନ୍ତ୍ର
କେତେକ ପରମ୍ପରାରେ କରୱା ଦାନ କିମ୍ବା କରୱା ଅର୍ପଣ ସମୟରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଯାଏ:
करकं क्षीरसम्पूर्णा तोयपूर्णमथापि वा। ददामि रत्नसंयुक्तं चिरञ्जीवतु मे पतिः॥
ଏହାର ଭାବାର୍ଥ ହେଉଛି ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ କରୱା ଅର୍ପଣ କରିବା।
କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ ବିଧି
୧. ସର୍ଗୀ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ
ବ୍ରତ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ସର୍ଗୀ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଏଥିରେ ଫଳ, ମିଠା, ଶୁଖିଲା ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରହିଥାଏ। ଏହାର ପରମ୍ପରା ପରିବାର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
୨. ବ୍ରତର ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ
ସ୍ନାନ କରି ପରିଷ୍କାର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ। ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ବ୍ରତର ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ।
୩. ପୂଜା ସ୍ଥାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ
ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ପରିଷ୍କାର କରି ମାତା ପାର୍ବତୀ, ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ଚିତ୍ର ବା ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଜାନ୍ତୁ।
୪. ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତୁ
ଦୀପ ଜଳାଇ ଧୂପ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଫଳ ଓ ମିଠା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ପରିବାରର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।
୫. କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ
ପୂଜା ସମୟରେ କରୱା ଚୌଥର ବ୍ରତ କଥା ଶୁଣାଯାଏ ବା ପଢ଼ାଯାଏ। ପରିବାର ଓ ସମାଜର ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଏହି ପରମ୍ପରା ପାଳନ କରାଯାଇପାରେ।
୬. ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜା କରନ୍ତୁ
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଛଣା ମାଧ୍ୟମରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରାଯାଏ।
୭. ବ୍ରତ ସମାପନ କରନ୍ତୁ
ଚନ୍ଦ୍ରଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା ପରେ ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ। ଅନେକ ପରିବାରରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ହାତରୁ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରି ଉପବାସ ସମାପନ କରାଯାଏ।
ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କଥା
କରୱା ଚୌଥ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଥା ହେଉଛି ବୀରାବତୀଙ୍କ କଥା।
ପୁରାଣ ଓ ଲୋକପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ କଥା ଅନୁସାରେ, ବୀରାବତୀ ନାମକ ଜଣେ ରାଜକୁମାରୀ ଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ବିବାହ ପରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ। ଦିନସାରା ଉପବାସ ରହିବାରୁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ଭଉଣୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଲୋକକଥାର ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ରୂପ ଅନୁସାରେ, ସେମାନେ ଦୂରରେ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରି ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇଥିବାର ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ଭାବି ବୀରାବତୀ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କଲେ।
ପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଶୁଭ ଘଟଣା ଘଟିଥିବା କଥା କୁହାଯାଏ। ବୀରାବତୀ ନିଜ ଭୁଲ ବୁଝି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅଟଳ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଫଳରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଲା ବୋଲି କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ଏହି କଥାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଚଳିତ। ଏହାର ମୂଳ ସନ୍ଦେଶ ହେଉଛି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସମର୍ପଣ ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ମଙ୍ଗଳ କାମନା।
କରୱା ଚୌଥର ପରମ୍ପରା
କରୱା ଚୌଥ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୀତିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଅନେକ ପରିବାରରେ ମହିଳାମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ହାତରେ ମେହେନ୍ଦି ଲଗାନ୍ତି ଓ ପୂଜା ଥାଳି ସଜାନ୍ତି।
କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମହିଳାମାନେ ଏକାଠି ବସି ବ୍ରତ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି। ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦର୍ଶନ ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି।
ଏହି ପର୍ବ ପରିବାରର ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା, ପରମ୍ପରାକୁ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବା ଓ ଏକାଠି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିବାର ଅବସର ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
କରୱା ଚୌଥ ୨୦୨୬ ସମ୍ପର୍କରେ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ
୧. କରୱା ଚୌଥ ୨୦୨୬ କେବେ ପାଳନ କରାଯିବ?
କରୱା ଚୌଥ ୨୦୨୬ ଗୁରୁବାର, ୨୯ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ରେ ପାଳନ କରାଯିବ।
୨. କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁସ୍ଥତା ଓ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି।
୩. କରୱା ଚୌଥରେ କେଉଁ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ?
ସାଧାରଣତଃ ଭଗବାନ ଶିବ, ମାତା ପାର୍ବତୀ, ଭଗବାନ ଗଣେଶ ଓ କରୱା ମାତାଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। କେତେକ ପରମ୍ପରାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ।
୪. କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କିପରି ସମାପନ କରାଯାଏ?
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଓ ନିଜ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଏ।
୫. କରୱା ଚୌଥର ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟ କେତେ?
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟ ସହର ଓ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୁଏ। ନିଜ ସହର ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ବିଶ୍ୱସନୀୟ ହିନ୍ଦୁ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରୁ ସମୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
୬. କରୱା ଚୌଥରେ ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ କି?
ନିର୍ଜଳା ଉପବାସ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ପରମ୍ପରା, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତି ଜାରି ରଖନ୍ତୁ
ଏହି ଦିନ ଆପଣଙ୍କ ଆରାଧନାକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିବାକୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିପାରିବେ ବା ଜପ କରିପାରିବେ:
ଉପସଂହାର
କରୱା ଚୌଥ ହେଉଛି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପ୍ରେମ, ସମର୍ପଣ ଓ ପାରିବାରିକ ମଙ୍ଗଳର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଦିନ ଭକ୍ତମାନେ ମାତା ପାର୍ବତୀ, ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପରିବାରର ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
କରୱା ଚୌଥ ୨୦୨୬ରେ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ରହୁ।