ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം

സ്തോത്രം ഗണേശനുള്ള നമസ്കാരത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്നു; തടസ്സമില്ലാതെ പാരായണം പൂർത്തിയാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നു.

അർത്ഥം: ജടയാകുന്ന കാട്ടിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന ഗംഗ താഴത്തെ ഭൂമിയെ പവിത്രമാക്കുന്നു; കഴുത്തിൽ വലിയ സർപ്പം മാലപോലെ തൂങ്ങുന്നു. ഡമരുവിന്റെ നാദത്തോടെ ശിവൻ ഉഗ്ര താണ്ഡവം ആടുന്നു; അദ്ദേഹം നമുക്ക് മംഗളം നൽകട്ടെ.

അർത്ഥം: ജടയിൽ ഗംഗയുടെ തിരകൾ ചുറ്റിത്തിളങ്ങുന്ന ശിരസ്സും, അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്ന നെറ്റിയും, ബാലചന്ദ്രനെ ധരിച്ചവനുമായ ശിവനിൽ എന്റെ സ്നേഹം ഓരോ നിമിഷവും നിലനിൽക്കട്ടെ.

അർത്ഥം: പർവതരാജന്റെ പുത്രി പാർവതിയുടെ പ്രിയനും ദിഗംബരനുമായ ശിവനിൽ എന്റെ മനസ്സ് ആനന്ദം കണ്ടെത്തട്ടെ; അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃപാകടാക്ഷം സഹിക്കാനാവാത്ത ആപത്തുകളെ അകറ്റുന്നു; എല്ലാ ദിക്കുകളും ജീവജാലങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

അർത്ഥം: സർപ്പങ്ങളുടെ ഫണങ്ങളിലെ മണികളുടെ കാന്തി ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങളെ കുങ്കുമം പോലെ പ്രഭാപൂരിതമാക്കുന്നു; ആനത്തോൽ മേൽവസ്ത്രമായി ധരിച്ച ഭൂതനാഥനായ ശിവനിൽ എന്റെ മനസ്സ് അത്ഭുതകരമായ ആനന്ദം നേടട്ടെ.

അർത്ഥം: ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരുടെ കിരീടങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണ പൂക്കളുടെ പരാഗത്താൽ പാദപീഠം ചാരനിറമായവനും, സർപ്പരാജനാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ജടയുള്ളവനും, ചന്ദ്രനെ ശിരോഭൂഷണമാക്കിയവനുമായ ശിവൻ നമുക്ക് ദീർഘകാലം ഐശ്വര്യം നൽകട്ടെ.

അർത്ഥം: തന്റെ നെറ്റിയിലെ അഗ്നിയാൽ കാമദേവനെ ദഹിപ്പിച്ചവനും, ദേവേന്ദ്രൻ നമസ്കരിക്കുന്നവനും, ചന്ദ്രക്കലയാൽ അലങ്കൃതനുമായ ശിവന്റെ ജടാധാരിയായ ശിരസ്സ് നമുക്ക് സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും നൽകട്ടെ.

അർത്ഥം: ഭയങ്കരമായ നെറ്റിയിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പഞ്ചബാണനായ കാമദേവനെ ആഹുതി ചെയ്തവനും, പർവതരാജന്റെ പുത്രി പാർവതിയുടെ വക്ഷസ്സിൽ ചിത്രം രചിക്കുന്ന അദ്വിതീയ ശില്പിയുമായ ത്രിനേത്രൻ ശിവനിൽ എന്റെ പ്രീതി നിലനിൽക്കട്ടെ.

അർത്ഥം: അമാവാസി രാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിനെ മൂടുന്ന പുതിയ മേഘങ്ങളുടെ കൂട്ടം പോലെ കറുത്ത കഴുത്തുള്ളവനും, ഗംഗയെയും ആനത്തോലിനെയും ചന്ദ്രക്കലയെയും ധരിക്കുന്നവനും, ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭാരം വഹിക്കുന്നവനുമായ ശിവൻ നമുക്ക് ഐശ്വര്യം നൽകട്ടെ.

അർത്ഥം: വിടർന്ന നീലത്താമരകളുടെ ആഴമുള്ള കാന്തിയാൽ ശോഭിക്കുന്ന കഴുത്തുള്ളവനും, കാമൻ, ത്രിപുരം, സംസാര ബന്ധനം, ദക്ഷയജ്ഞം, ഗജാസുരൻ, അന്ധകാസുരൻ, യമൻ എന്നിവരെ നശിപ്പിച്ചവനുമായ ശിവനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.

അർത്ഥം: എല്ലാ മംഗളകരമായ കലകളുടെയും പൂങ്കുലകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന മധുര മകരന്ദം വണ്ടിനെപ്പോലെ ആസ്വദിക്കുന്നവനും, കാമൻ, ത്രിപുരം, സംസാരം, യജ്ഞം, ഗജാസുരൻ, അന്ധകാസുരൻ, യമൻ എന്നിവരെ അവസാനിപ്പിച്ചവനുമായ ശിവനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.

അർത്ഥം: ഭയങ്കരമായ നെറ്റിയിലെ അഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, സർപ്പങ്ങൾ ചീറ്റി ചുറ്റിത്തിരിയുന്ന ഫണങ്ങളോടെ, മൃദംഗത്തിന്റെ മംഗളകരമായ “ധിമിദ് ധിമിദ്” നാദത്തിന്റെ താളത്തിൽ ഉഗ്ര താണ്ഡവം ആടുന്ന ശിവന് ജയം.

അർത്ഥം: കല്ലിനെയും മൃദുവായ ശയ്യയെയും, സർപ്പത്തെയും മുത്തുമാലയെയും, രത്നത്തെയും മണ്ണുകട്ടയെയും, മിത്രത്തെയും ശത്രുവിനെയും, പുൽക്കൊടിയെയും താമരക്കണ്ണിയെയും, പ്രജയെയും രാജാവിനെയും സമഭാവത്തോടെ കണ്ട് ഞാൻ സദാശിവനെ എപ്പോൾ ഭജിക്കും?

അർത്ഥം: ഗംഗാതീരത്തെ ഗുഹയിൽ വസിച്ച്, ദുർബുദ്ധി വെടിഞ്ഞ്, ശിരസ്സിൽ കൈകൂപ്പി, ഭക്തിയാൽ ചലിക്കുന്ന കണ്ണുകളോടെ, നെറ്റിയിൽ തിലകത്തോടെ “ശിവ” മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഞാൻ എപ്പോൾ സുഖിയാകും?

അർത്ഥം: കിരീടത്തിലെ പൂമാലകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന തേൻ ദേവസ്ത്രീകളെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന ശിവന്റെ ദിവ്യരൂപത്തിന്റെ കാന്തി, രാപകൽ നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ ആനന്ദം വർധിപ്പിച്ച്, മറ്റെല്ലാ മഹിമകൾക്കും അപ്പുറമുള്ള പരമപദത്തിലേക്ക് നയിക്കട്ടെ.

അർത്ഥം: ഭക്തരുടെ ആഭരണമായ, ഉഗ്ര ബഡവാഗ്നി പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന, അഷ്ടമഹാസിദ്ധികൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന “ശിവ” മന്ത്രം ലോകത്തിൽ വിജയം നൽകട്ടെ.

അർത്ഥം: ഈ ഉത്തമ സ്തോത്രം നിത്യം വായിക്കുന്നവനും, സ്മരിക്കുന്നവനും, ചൊല്ലുന്നവനും ശുദ്ധനാകുന്നു. അവന് ശിവനിലും ഗുരുവിലും ഭക്തി വേഗം ഉണ്ടാകുന്നു; വേറെ വഴിയില്ല. ശങ്കരനെ ചിന്തിക്കുന്നത് ജീവികളുടെ മോഹം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

അർത്ഥം: പൂജയുടെ അവസാനം, പ്രദോഷ വേളയിൽ, ശംഭുവിനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ രാവണൻ പാടിയ ഈ സ്തോത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്നവന് ശംഭു രഥം, ആന, കുതിര എന്നിവയോടു കൂടിയ സ്ഥിരമായ സമ്പത്തും ശുഭകരമായ ഭാഗ്യവും നൽകുന്നു.

രാവണൻ രചിച്ച ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം ഇവിടെ പൂർണമാകുന്നു.