ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍‌ର ଅର୍ଥ

ସ୍ତୋତ୍ର ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପାଠ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।

ଅର୍ଥ: ଜଟାର ଅରଣ୍ୟରୁ ପ୍ରବାହିତ ଗଙ୍ଗା ତଳ ଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କରେ, କଣ୍ଠରେ ବିଶାଳ ସର୍ପ ମାଳା ପରି ଝୁଲେ। ଡମ୍ବରୁର ଧ୍ୱନି ସହ ଶିବ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡବ କରନ୍ତି; ସେ ଆମକୁ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।

ଅର୍ଥ: ଯାହାଙ୍କ ଜଟାରେ ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗ ଘୂରି ଝଲମଲ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ଲଲାଟରେ ଅଗ୍ନି ଜଳେ ଏବଂ ଯେ ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ଶିବଙ୍କଠାରେ ମୋର ଅନୁରାଗ ପ୍ରତିକ୍ଷଣ ରହୁ।

ଅର୍ଥ: ପର୍ବତରାଜ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଦିଗମ୍ବର ଶିବଙ୍କଠାରେ ମୋ ମନ ଆନନ୍ଦ ପାଉ; ତାଙ୍କ କୃପାଦୃଷ୍ଟି ଅସହ୍ୟ ବିପଦ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଅର୍ଥ: ସର୍ପଫଣାର ମଣିର ଦୀପ୍ତି ଦିଗମାନଙ୍କ ମୁଖକୁ କୁଙ୍କୁମ ପରି ଆଭାରେ ରଙ୍ଗାଏ; ଗଜଚର୍ମର ଉତ୍ତରୀୟ ଧାରଣକାରୀ ଭୂତନାଥ ଶିବଙ୍କଠାରେ ମୋ ମନ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଉ।

ଅର୍ଥ: ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତାଙ୍କ ମୁକୁଟରୁ ଝରିଥିବା ଫୁଲର ପରାଗରେ ଯାହାଙ୍କ ପାଦପୀଠ ଧୂସର, ସର୍ପରାଜ ଯାହାଙ୍କ ଜଟା ବାନ୍ଧିଛି ଏବଂ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଶିରୋଭୂଷଣ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ଶିବ ଆମକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅର୍ଥ: ଯେ ଲଲାଟର ଅଗ୍ନିରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଛନ୍ତି, ଦେବରାଜ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାରେ ଶୋଭିତ, ସେହି ଶିବଙ୍କ ଜଟାଧାରୀ ମସ୍ତକ ଆମକୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅର୍ଥ: ମୋର ପ୍ରୀତି ସେହି ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ଶିବଙ୍କଠାରେ, ଯେ ଭୟଙ୍କର ଲଲାଟର ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ପଞ୍ଚବାଣ କାମଦେବଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ପର୍ବତରାଜ କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଚିତ୍ର ରଚନା କରୁଥିବା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶିଳ୍ପୀ।

ଅର୍ଥ: ଅମାବାସ୍ୟା ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ଢାଙ୍କୁଥିବା ନୂଆ ଘନ ମେଘ ପରି ଯାହାଙ୍କ କଣ୍ଠ କଳା, ଯେ ଗଙ୍ଗା, ଗଜଚର୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜଗତର ଭାର ବହନ କରନ୍ତି, ସେହି ଶିବ ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।

ଅର୍ଥ: ଯାହାଙ୍କ କଣ୍ଠ ପ୍ରଫୁଟିତ ନୀଳକମଳର ଗଭୀର ଆଭାରେ ଶୋଭିତ, ଯେ କାମଦେବ, ତ୍ରିପୁର, ସଂସାର ବନ୍ଧନ, ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ, ଗଜାସୁର, ଅନ୍ଧକାସୁର ଓ ଯମଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ଶିବଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜନ କରେ।

ଅର୍ଥ: ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ କଳାର ଫୁଲଗୁଚ୍ଛରୁ ଝରୁଥିବା ମଧୁର ରସକୁ ଯେ ଭ୍ରମର ପରି ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେ କାମଦେବ, ତ୍ରିପୁର, ସଂସାର, ଯଜ୍ଞ, ଗଜାସୁର, ଅନ୍ଧକାସୁର ଓ ଯମଙ୍କ ଅନ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ଶିବଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜନ କରେ।

ଅର୍ଥ: ଭୟଙ୍କର ଲଲାଟର ଅଗ୍ନି ଜଳୁଥିବା ବେଳେ, ସର୍ପମାନେ ଫୁଁ ଫୁଁ କରି ଘୂରୁଥିବା ଫଣା ସହ ଥିବା ବେଳେ, ମୃଦଙ୍ଗର ମଙ୍ଗଳମୟ “ଧିମିଦ୍ ଧିମିଦ୍” ଧ୍ୱନିର ତାଳରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାଣ୍ଡବ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଜୟ।

ଅର୍ଥ: ପଥର ଓ କୋମଳ ଶଯ୍ୟା, ସର୍ପ ଓ ମୁକ୍ତାମାଳା, ରତ୍ନ ଓ ମାଟିଢେଲା, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ, ତୃଣ ଓ ପଦ୍ମନୟନା, ପ୍ରଜା ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି ମୁଁ କେବେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଭଜନ କରିବି?

ଅର୍ଥ: ଗଙ୍ଗାତଟର ଗୁମ୍ଫାରେ ବାସ କରି, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ତ୍ୟାଗ କରି, ମସ୍ତକ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଭକ୍ତିରେ ଚଞ୍ଚଳ ନେତ୍ରରେ, କପାଳରେ ତିଳକ ସହ “ଶିବ” ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଁ କେବେ ସୁଖୀ ହେବି?

ଅର୍ଥ: ମୁକୁଟର ପୁଷ୍ପମାଳାରୁ ଝରୁଥିବା ମଧୁ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ ଯାହାଙ୍କର, ସେହି ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପର ଦୀପ୍ତି ଦିନରାତି ଆମ ମନର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବୈଭବଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପରମ ପଦକୁ ନେଇଯାଉ।

ଅର୍ଥ: ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବଡ଼ବାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ପାପନାଶକ ଏବଂ ଅଷ୍ଟମହାସିଦ୍ଧି ଯାହାକୁ କାମନା କରନ୍ତି, ସେହି “ଶିବ” ମନ୍ତ୍ର ଜଗତ ଉପରେ ବିଜୟ ଆଣିଦିଅ।

ଅର୍ଥ: ଯେ ଏହି ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର ନିତ୍ୟ ପଢ଼େ, ସ୍ମରଣ କରେ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଶିବ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ମିଳେ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଚିନ୍ତନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମୋହ ଦୂର କରେ।

ଅର୍ଥ: ପୂଜାର ଶେଷରେ, ପ୍ରଦୋଷ କାଳରେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ରାବଣ ଗାଇଥିବା ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେ ପାଠ କରେ, ଶମ୍ଭୁ ତାକୁ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହ ସ୍ଥିର ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

ଏଠାରେ ରାବଣ-ରଚିତ ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ ସମାପ୍ତ ହେଲା।